Na 32. Sarajevo Film Festivalu (SFF), takmičarski i prateći dokumentarni program ponovo su se potvrdili kao ključno mesto za preispitivanje regionalne prošlosti, ličnih trauma i kompleksnih porodičnih i društvenih odnosa. U tom kontekstu, dva izuzetna dokumentarna ostvarenja „Mirotvorac” reditelja Ivana Ramljaka i „Zabranjena tetka”, autorski prvenac poznate glumice Bojane Novaković privukla su veliku pažnju publike i kritike.

Iako stilski i tematski različiti, jedan usmeren na politiku, istorijske potrese i sudbinu pojedinca u ratnim godinama, a drugi na intimnu porodičnu anamnezu i potisnute tajne, oba filma dele duboku humanističku potrebu za razotkrivanjem istine i razumevanjem trauma koje se prenose kroz generacije.

Dokumentarni film „Zabranjena tetka” doživeo je svoju svetsku premijeru upravo na ovogodišnjem Sarajevo Film Festivalu. Poznata srpsko-australijska glumica Bojana Novaković ovim ostvarenjem debituje kao rediteljka dugometražnog dokumentarnog filma, donoseći izuzetno ličnu, introspektivnu i dinamičnu priču.

Projekat je prvobitno zamišljen kao kratak, jednostavan video-portret njene tetke Gordane, na kom je Bojana želala da vežba montažu. Međutim, ulaskom u razgovore sa članovima porodice, proces snimanja počeo je da otpakuje višedecenijske porodične tabue i tajne čuvane više od pedeset godina.

Film vešto spaja humor, elemente sapunice i ozbiljnu dramu. Kroz lik „zabranjene” tetke, film istražuje granice prihvaćenosti unutar tradicionalne porodice, mentalno zdravlje, društvene stigme i borbu jedne žene za autentičnost u okruženju koje zahteva prilagođavanje.

Novakovićeva ne ostaje samo iza kamere, već aktivno učestvuje u dijalogu sa svojom porodicom, pretvarajući film u lekovit, ali i beskompromisan proces suočavanja sa sopstvenim korenima.

Nakon zapaženih dokumentarnih ostvarenja poput „El Shatt – nacrt za utopiju”, hrvatski reditelj Ivan Ramljak na Sarajevo Film Festivalu predstavio je film „Mirotvorac”. Ramljak se ponovo bavi prelomnim istorijskim trenucima, ovog puta fokusirajući se na događaje s početka rata devedesetih godina na prostorima bivše Jugoslavije.

Film osvetljava lik i delovanje načelnika osječke policije Josipa Reihl-Kira, koji je u osvit ratnog sukoba u Slavoniji 1991. godine uložio nadljudske napore da spreči izbijanje otvorenog rata između Srba i Hrvata.

Koristeći bogatu arhivsku građu, svedočenja savremenika, aktera i članova porodice, Ramljak gradi napet politički i psihološki triler. Film ne istražuje samo politički kontekst i tragičnu sudbinu samog Reihl-Kira, već i širi mehanizam kako mirovne inicijative bivaju potisnute pod naletom ekstremizma i ekstremne retorike.

„Mirotvorac” pruža kompleksan uvid u to šta znači ostati dosledan moralnim načelima u trenucima kada kolektivno okruženje srlja u sukob, čineći priču relevantnom ne samo za regionalnu istoriju, već i za savremeni trenutak u svetu.

Prikazivanje filmova „Mirotvorac” i „Zabranjena tetka” na 32. Sarajevo Film Festivalu dodatno je potvrdilo ulogu festivala kao regionalne platforme za autorska svedočanstva. Dok Ramljak kroz arhivsku rekonstrukciju od zaborava spasava istorijski pokušaj pomirenja, Bojana Novaković kroz privatni arhiv razbija tišinu u sopstvenom domu.

Oba ostvarenja, svako na svoj način, podsećaju da suočavanje sa prošlošću — bilo da je reč o društveno-političkim potresima ili porodičnim traumama — ostaje ključni korak ka ozdravljenju.

Foto: Promo, Sense